Barcelona – hoofdstad van Catalonië

Barcelona by Moyan_Brenn

Als je een bezoek brengt aan Barcelona is het gemakkelijk om over de Ramblas te lopen of op de stranden van Barceloneta te loungen en je omringd te voelen door ‘Spaanse’ dingen. Het is allemaal ontspannen, met strandbars die lekkere sangria verkopen, straatmuzikanten die flamenco klassiekers ten beste brengen, en paella op elke menu.

Maar de werkelijkheid is veel complexer. Hoewel de straten van Barcelona elk jaar worden overspoelt met miljoenen bezoekers, schuilt er niet ver onder de oppervlakte van deze internationale bestemming een unieke lokale cultuur, taal en landschap.

Subtiel Spaans of volledig Catalaans?

stier van bastianDe toeristische sector kan misschien een florerende handel hebben aan voetbalfans en en slecht beschilderd aardewerk, maar je hoeft niet ver van het toeristische gedeelte van de stad uit te wijken om te merken dat Barcelona niet zo Spaans is als het lijkt. Het is zelfs zo, dat er maar één regel is om de omgang met de lokale bevolking te bevorderen, en dat is voorkomen om ‘Spaans’ als bijvoeglijk naamwoord te gebruiken – alles wat Barcelona beroemd maakt, van het voetbalteam tot de architectuur, is stevig geworteld in de Catalaanse identiteit. Toen Catalonië onlangs stierenvechten verbood, was dit voor vele commentatoren de laatste stap in een lange trend waarin de aspirant-natie zich distantieert van de Spaanse cultuur, in plaats van empathie te hebben voor de lange lijdensweg van de stieren.

‘El seny’ en ‘la rauxa’

Deze twee termen betekenen ongeveer ‘gezond verstand’ en ‘uitbarsting’, en samen zijn deze woorden een samenvatting van de twee kanten van de Catalaanse karakter.

Aan de ene kant worden hard werken, toewijding en gezond verstand hier gevierd – een schril contrast met de benadering van de beruchte ‘mañana’ van andere delen van Spanje. Aan de andere kant zie je de tekenen van ‘la Rauxa’ in de ongeëvenaarde reputatie van Barcelona als culturele hoofdstad en een stad van festivals. Om nog maar te zwijgen van de rijvaardigheid van de plaatselijke bevolking.

Wanneer het gaat om ondernemerschap zijn de Catalanen echt een klasse apart: ze produceren van meer dan een kwart van de Spaanse export en hebben een BBP per hoofd van de bevolking dat dichter bij Duitsland ligt dan Zuid-Europa. Deze rijkdom heeft al lang tot spottende teksten geleid – een populaire Spaanse grap beweert dat draad werd uitgevonden door twee Catalanen die aan een munt trokken.

Pijnlijke herinneringen

Palau de la Generalitat van Txanny2Zelfs als je niet geïnteresseerd bent in de complexe culturele geschiedenis van het Iberisch schiereiland, is het de moeite waard om je er bewust van te zijn hoe ingewikkeld de regionale verschillen zijn in het hedendaagse Spanje. Met de deels autonome status van Catalonië als openbare een ‘autonome gemeenschap’, wordt het leven hier gedomineerd door het Catalaans nationalisme.

Het is niet moeilijk om in te zien waarom. Vanaf de middeleeuwen tot aan de vorige eeuw, heeft Catalonië moeite gehad om haar eigen identiteit buiten het zicht van onderdrukking te houden. Dit sterke identiteitsgevoel is gevormd door een vaak tragische geschiedenis, met name tijdens de Spaanse Burgeroorlog – inwoners van Barcelona waren het eerste ongelukkige doelwit van aanhoudende luchtaanvallen als burgerbevolking.

Tijdens de donkere dagen van het Franco-tijdperk werd Lluís Companys geëxecuteerd, de voorzitter van de radicale Catalaanse regering van de jaren 1930, en duizenden anderen, die niet pasten bij het gedachtegoed van het gruwelijke nieuwe regime. Maar met het einde van de Spaanse dictatuur in de late jaren ‘70 en de overdracht van belangrijke bevoegdheden naar de Generalitat de Catalunya (de gedelegeerde Catalaanse overheid) brak er een nieuwe periode van welvaart en cultureel zelfvertrouwen aan.

Catalonië – het achterland van Barcelona

Geografie speelt een belangrijke rol in de verduistering van de rest van Catalonië, weg van het levendige, door zaken geobsedeerde Barcelona, ??vanuit stedelijk oogpunt. Aan de ene kant wordt de stad omsloten door de Collserola bergen langs de smalle kustvlakte van de stad, terwijl de Middellandse zee een natuurlijke grens vormt aan de andere kant.

Maar met de met bomen begroeide bergketens die voortvloeien uit de Pyreneeën, afgelegen valleien en uitstekende wijngaarden, is er veel meer te ontdekken in Catalonië dan alleen de hoofdstad en de badplaatsen. De historische stad Girona en het spectaculaire natuurwonder van Montserrat (een unieke ‘gekartelde berg’ in Catalonië) zijn alleen al essentiële plaatsen om te bezoeken als je de andere kant van deze aspirant-natie wilt zien.

Catalaanse tradities en taal

Sardana van JordiDe delicate stappen van de Sardana, de Catalaanse nationale volksdans, kan een beetje bejaard overkomen in vergelijking met de feestvreugde van de flamenco, maar niemand van de rest van Spanje zal de trotse Catalanen stoppen om de handen ineen te slaan en de dans te gebruiken om speciale gelegenheden te markeren. Een meer gespierde traditie is de bouw van duizelingwekkend hoge menselijke torens, de zogenaamde ‘Castellers’ – het hoogtepunt van menig Catalaans festival.

En als er iets is dat de Catalaanse identiteit versterkt, is het de taal wel. Ondanks de beste pogingen van het Franco-regime om Catalaans uit te roeien, is de taal met zijn grote literaire traditie die teruggaat tot de Middeleeuwen opnieuw begonnen te bloeien. Vandaag de dag zijn er ongeveer zes miljoen sprekers in Catalonië en de naburige regio’s, grotendeels te danken aan het beleid van de lokale overheid van de zogenaamde ‘linguïstische normalisatie’, waarmee het een officiële taal is geworden. Als je Barcelona bezoekt zul je het zeker op alle plekken in de stad tegenkomen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here